Nee, geen kattenfoto hier, maar een eik. Onderaan wordt duidelijk waarom.

Ik vroeg een fotograaf wat zijn grootste uitdaging is in zijn vak. Hij gaf aan dat hij het gevoel heeft dat hij zichzelf tegenhoudt. En dat hij een plafond aanbrengt wat betreft zowel zijn creatieve als zakelijke succes. Status speelt in het dierenrijk en dus ook bij mensen een belangrijke rol.

Onze twee-jarige rode kater Zazu is een flink stuk groter dan katje Branca dat al tien jaar bij ons woont. Dan is er nog de grijze, wat gezapige Cyperse kater Ushi die meestal goedgehumeurd alles accepteert wat die twee anderen uitspoken.  Zazu staat in rang boven Branca en Ushi boven Zazu, hoewel Ushi regelmatig wordt uitgedaagd. De coupe poging van Zazu resulteert in wat gemep en Zazu wordt zijn plek gewezen.

Rond etenstijd is haarfijn duidelijk wie welke status heeft. Zazu komt niet in de buurt van Ushi maar wel van Branca. En het gekke is dat het Branca wel lukt om te bietsen van Ushi. Dat komt omdat haar zin om wat extra’s te nemen van het bord van Ushi groter is dan haar angst. En dat is ontstaan doordat ze als kitten bijna is verhongerd. Dat zal haar niet nog een keer gebeuren. Ushi gromt wel maar tolereert Branca omdat hij een hele sociale opvoeding heeft gehad als kitten.

Wat in het dierenrijk gebeurt, de rollen die worden gespeeld en de status die wordt aangenomen, zien we ook bij mensen. Wij nemen een bepaalde status aan en een plek in. Geen enkel rationeel argument is krachtig genoeg om diepgewortelde culturele, historische en vooral persoonlijke ervaringen te veranderen. Wij voelen als kind en als volwassene de noodzaak om een bepaalde status aan te nemen. Niet iedereen wil een andere status hebben. Niet iedereen wil groeien. En het is ook niet zo dat er geen mensen zijn die niet willen zakken in status. Als je jezelf hebt geconditioneerd om je te zien in een bepaalde positie of status, dan kan het zijn dat je er alles aan doet om die status te behouden.

Terug naar de  fotograaf. Hij is er niet zomaar één. Hij is iemand die ik zeer respecteer en waardeer. Hij uitermate sympathiek. In mijn ogen één van de allerbelangrijkste bouwstenen voor succes. Sympathiek en mager talent kan nog steeds succes opleveren. Het omgekeerde is veel lastiger.

Verder is deze fotograaf steeds bezig met het zoeken naar nieuwe mogelijkheden om de dingen anders en beter te doen. Hij neemt risico en is constant bezig met leren van nieuwe dingen.

Niet onbelangrijk: hij is ook nog eens steengoed. Ik herken zijn werk, en steeds is het verrassend. Vaak met een knipoog, van hoge kwaliteit en altijd het moment gepakt waar het om gaat.

Toch vindt hij het lastig om door een zelfopgelegde barriere te breken. ‘Ik denk dat ik nooit heel groot kan worden’. En; ‘Ik doe het best aardig, heb lol in mijn werk, dat zeker. Maar ik ben maar een gewone fotograaf. Alsof ik mezelf aan de ketting leg’.

Er zijn vier soorten status die je je aan kunt meten.

  1. Je wordt gezien als heel krachtig. En dat vindt je zelf ook en je gaat er goed mee om. Mark Rutte is zo iemand. Hij kiest en stippelt vol zelfvertrouwen zijn pad uit.
  2. Je hebt voor de buitenwereld een behoorlijke status maar je had dat zelf niet verwacht. Je twijfelt aan jezelf. Sommige artiesten die heel lang en hard hebben gewerkt om te komen waar ze zijn kunnen in deze categorie vallen.
  3. Je ziet jezelf als veel beter dan de rest van de wereld dat doet. Je bent vol zelfvertrouwen en een harde werker, maar teleurstelling kan vanwege je blinde vlek op de loer liggen.
  4. Je vindt jezelf niet veel waard en de wereld is het ermee eens. Bijvoorbeeld de mijnwerker of de ambtenaar die hard werkt om zijn gevaarlijke of laagbetaalde baan te behouden.

We hebben allemaal onze eigen stemmen in ons hoofd. En afhankelijk van in welke groep we globaal zitten, kunnen we als mens actie ondernemen. We kunnen onze status veranderen door een variabele in één van de categoriën 1, 2, 3 of 4 aan te passen. Of in elk geval te beginnen met herkennen waar we zitten. En dan eerlijk kunnen zien en zeggen hoe het komt dat we zijn waar we zijn. En wat ons tegenhoudt.

Terug naar deze getalenteerde fotograaf. Mogelijk zit hij in groep 2.  Hij wordt gezien als waardevol en professioneel terwijl hij dat zelf niet altijd zo ziet. Dat zorgt dat hij zichzelf een glazen plafond oplegt.

Wat kan helpen is de realisatie dat je jezelf en de wereld te kort doet als je je onnodig kleiner maakt dan je bent. Dat dient namelijk geen enkel doel. We kunnen hier wat leren van de drie katten en andere natuurlijke levensvormen. Die zijn daar helemaal niet mee bezig. En verleggen instinctmatig steeds hun grenzen. En proberen de hoogst mogelijke status te verwerven, binnen hun eigen mogelijkheden.

Zoals een boom niet halverwege stopt met groeien omdat hij zegt ‘zo is het wel ok’. Een eik stopt pas met groeien als hij zijn volle lengte heeft bereikt. Zo hoog dat de stam hem nog kan dragen en hij optimaal licht op zijn bladerdak kan krijgen.