Voorkomen goedkoper dan genezen

In dit derde deel van het interview met Volkert Engelsman van Eosta vertelt hij over voedselverspilling in ruime zin. En over de ecologische en dus economische schade veroorzaakt door de huidige productiemodellen. En waarom we Trump en Baudet dankbaar moeten zijn.

Op jaarbasis gaat twee derde van alle geproduceerde voedsel verloren. De $7000 miljard wereldwijde voedsel omzet veroorzaakt $2300 miljard ecologische schade en $2600 miljard sociale schade, in totaal $4900 miljard. Alleen al aan vruchtbare landbouwgrond verliezen we 30 voetbalvelden per minuut,12 miljoen hectare per jaar. Dit is het gevolg van onverantwoorde intensieve landbouw, biodiversiteitsverlies en klimaatschade. Deze cijfers komen uit het in 2014 gepubliceerde rapport van het VN FAO rapport ‘Food wastage footprint: full cost accounting’.

De biologische landbouw bewijst dat dit niet hoeft niet als je het gelijk goed doet, dan heb je die schade niet, dan kun je volstaan met een fractie van dat bedrag. Voorkomen is goedkoper dan genezen. 

Voor de boer in Costa Rica is het goedkoper om bio te gaan. Het is net zoals met de farmaceutische industrie die op jouw gezondheid parasiteert. Ze verkopen een pil met bijwerkingen en daar hebben ze ook weer een pil voor. Zo werkt dat ook in de agro-chemische industrie. Die Costa Ricaans boer kan kunstmest kopen van een partij die zegt dat de productiviteit omhoog gaat. Jij wil je gezin voeden toch?  Welke consequenties kunstmestgebruik heeft voor bijvoorbeeld het waterbergend vermogen van de grond wordt er niet bij verteld. Ondertussen neemt de bodemvruchtbaarheid neemt af dus je moet steeds meer kunstmest geven. Verder verliest de grond bodembiodiversiteit en de gewassen worden minder weerbaar tegen ziektes. 

Maar daar had dezelfde agrochemische industrie wel wat bestrijdingsmiddelen voor om dat probleem op te lossen. Maar die hadden wat bijwerkingen, dus daar hadden ze ook weer een middel voor. Een buitengewoon duurzaam verdienmodel maar niet voor people en planet.  Hoe diverser hoe vitaler, hoe meer mono cultuur hoe kwetsbaarder. Net als in de samenleving.

Smeer die kunstmest in je haar

De boer kan ook zeggen ‘smeer die kunstmest maar in je haar, ik ga weer naar mengculturen, vruchtwisseling en compostering. Ik bouw de bodemvruchtbaarheid weer op en ik accepteer dat dit op korte termijn iets minder opbrengst in ruil voor lange termijn productiviteit en weerbaarheid’. Het is een soort oorlog met Bayer Monsanto. Die zegt nee, het probleem is niet biodiversiteit maar jouw gewas. Dus laat ons dat nou genetisch zo modificeren, en ok, dan moet je ieder jaar bij ons terugkomen. En dat werkt natuurlijk alleen als je de bestrijdingsmiddelencocktail erbij neemt, wat anders geven we geen garantie.

Zo motiveert de agro-chemische industrie hun hulp om de wereld te helpen voeden. Korte termijn opbrengstverhoging wordt vaak als excuus gebruikt om de aandacht af te leiden van het echte probleem: een oneerlijkere welvaartsverdeling tussen noord en zuid. Nou, die wordt er niet beter op als je de derde wereld nog afhankelijker maakt van eerste wereld agrochemische input leveranciers of gentech. Een moderne vorm van kolonialisme. Je parasiteert zo niet alleen op planet maar ook op people.

Perverse kwaliteitseisen van supermarkten

De schoen wringt niet in de feitelijke voedselverspilling  zoals wij dit kennen van voedsel dat fysiek wordt weggegooid. ‘Een veel groter probleem zijn de perverse kwaliteitseisen van de supermarkten.’ 

Volgens supermarkten is een appel is pas een appel als deze volledig schilschadevrij is en een diameter van laten we zeggen 70mm heeft. Zo niet dan kunnen we hem helaas niet als appel verkopen. Dat soort idioot kwaliteitsklasse 1 beleid van supermarkten maakt dat slechts een fractie van alles wat we produceren als voeding wordt beschouwd. De rest moet helaas gekwalificeerd worden als food waste. ‘Een appel met vlekjes is onverkoopbaar. Dus moet daar de gifspuit overheen. Waar we te weinig bij stilstaan is het gezondheidseffect. Uit een groeiend aantal studies blijkt hoe verstorend agrochemische bestrijdingsmiddelen kunnen zijn voor je microbioom. Een goede biodiverse darmflora blijkt uitermate belangrijk voor onze gezondheid. Het zijn afwegingen, cosmetische perfectie versus gezondheid.

We doen alsof economische wetten natuurwetten zijn

De huidige prestatie-indicator voor succes is winst. Hoe we die winst definiëren is een keuze. Nu ecologie schaars begint te worden lijkt het verstandig om die definitie aan te passen. Als we niet afschrijven op schaarse bronnen dan rekenen we onszelf rijk. Uiteindelijk zaag je dan aan de stoelpoten van je productiviteit en winstgevendheid op de lange termijn. 

We zouden onze missie bij Eosta onrecht doen als we daar niet wat aan zouden doen. Vandaar het project ‘True Cost Accounting in Food, Farming & Finance’. Een co-creatie van telers, retailers, banken, accountancies en VN clubs om ook naar een verlies en winst rekening te kijken voor natuurlijk en sociaal kapitaal. 

Dream dance deliver. Als je duurzaamheid wil verankeren in een nieuwe economie (deliver), dan ontkom je niet aan slimme samenwerking (dance) in een ‘coalition of the willing’. Navigeren doe je op een gedeelde visie (dream). De complementariteit zoeken in samenwerking betekent automatisch ook met elkaars imperfecties om kunnen gaan. En uit de de valkuilen van irritatie en cynisme stappen. Het zijn de pijlers van ons leiderschap model.  dat we hier gebruiken: Worden wie je bent (dream) gaat over de ontplooiing van je unieke talent. Dance staat voor slimme co-creatie, voor 1+1=3. Dan kun je een onderscheidende prestatie neerzetten (deliver) die veerkrachtig inspeelt op snel veranderende uitdagingen in de markt. Onze HR Manager Cornelie Eichelsheim noemt die drie ook wel mentale, sociale en prestatie vitaliteit, 

Complexe dingen visualiseren

Ook met revolutionaire verpakkingstechnieken haalt Eosta het nieuws. Onder de slogan ‘De beste verpakking is geen verpakking’ heeft het bedrijf een laserbranding techniek geïntroduceerd waarmee miljoenen plastic verpakkingen vermeden worden. Complexe dingen moet je visualiseren, daarom werkt Natural Branding zo goed. 

Visualiseren is wat lastiger bij de True Cost accounting campagne. Sommigen zien onze exercitie als een vertrekpunt voor accountants, banken, aandeelhouders, fiscalisten. Dat zien wij ook zo, maar ondertussen brengen wij true cost accounting ook alvast naar de winkelvloer. Door een vent met een trosje druiven in een kinderbadje met 20.000 liter water te zetten die we per hectare per jaar besparen als je bio druiven teelt.Of een dame die in een composthoop staat waarmee gevisualiseerd wordt dat je 8 kubieke meter vruchtbare landbouwgrond per hectare per jaar bespaart als je bio avocado’s teelt.. Biologische landbouw is niet te duur, gangbare landbouw is te goedkoop!

Dankbaar voor Trump en Baudet

Afsluitend zegt Engelsman Trump en Baudet dankbaar te zijn. Op de vraag of het een probleem is dat regeringsleiders het klimaatprobleem ontkennen lacht Engelsman. ‘Nee hoor, integendeel, we moeten ze dankbaar zijn’. Zij maken ons evenals gele hesjes en Malieveld demonstranten attent op onze verantwoordelijkheid om bij alle maatregelen, hoe duurzaam ook bedoeld. Altijd ook de man en vrouw in de straat mee te nemen. Die waren altijd de dupe van wat een kleine financiële elite verzint; laten we voorkomen dat die nu weer de lasten moet dragen van wat een duurzaamheidselite verzint. 

Begrijpelijk dat Macron een klimaattax op diesel invoert. Maar wie is de pineut? De vrachtwagen- en de taxichauffeur. We moeten op zoek naar slimmere maatregelen die de veroorzakers aanpakken en niet de minderbedeelden. Kortom niets dan lof voor Johnson en Trump die ons daarop attent maken. Het is net zoals een ziekte, daar kun je over klagen. Je kan ook zeggen dat je er sterker van wordt.

Van meten naar monetariseren (deel 2 van 3)

In het eerste deel van dit interview sprak ik met Volkert Engelsman, CEO van Eosta. De centrale gedachte is dat afwentelen van maatschappelijke kosten van ons voedsel niet langer ten koste van onze kinderen kan gaan. Met zijn bedrijf laat hij vier M’s op duurzaamheid los: Meten, Managen, verMarkten en Monetarisaren.

De vier M’s: Meten, Managen, verMarkten en Monetarisaren en de nieuwe verlies- en winstrekening.

Deze zijn allemaal even belangrijk. Meten is weten. Vervolgens stel je samen met ketenpartners verbeterdoelen op en begint het Managen van verduurzaming. Dat is altijd een reis, nooit iets statisch. Logisch dat op een gegeven moment de onvermijdelijke verMarktingsvraag naar boven komt: ‘hoe kan ik groen worden als ik rood sta’ Sociale- of ecosysteemdiensten verzilveren in de markt is de grote uitdaging. Zeker zolang we nog in een ongelijk speelveld opereren waarin de vervuiler wegkomt met een concurrentievoordeel.  De vierde M van Monetarisatie helpt om de perverse prikkel te adresseren die uitgaat van een korte termijn winstdefinitie die maatschappelijke kosten negeert.

Engelsman constateert dat dit vraagstuk lang in handen is geweest van een beperkte groep koplopers maar het begint nu uit die bewustzijnselite te breken en in te dalen in het dna van de markt en de financiële wereld. Inmiddels voert De Nederlandse Bank (DNB) klimaatstresstests door op banken en institutionele beleggers om een risico inschatting te kunnen maken van toekomstige winstgevendheid. Na aftrek van klimaatschade zakt de oorspronkelijke winst van 1.000 dan bijvoorbeeld naar 700 euro. Onduurzaam gedrag vormt een risico dat steeds meer meegenomen gaat worden in de financieringscriteria zoals de Risk Adjusted Return On Capital parameters RAROC’s).

De kluit belazeren dat gaat niet meer

Deze vierde M (Monetariseren) begint steeds belangrijker te worden. De kluit belazeren,het afwentelen van maatschappelijke schade op je kinderen gaat niet meer. Biodiversiteit staat fors onder druk en het is nog maar de vraag of onze kinderen die afgewentelde rekening ooit kunnen betalen. Er is niets mis met winst maar dan niet ten koste van people en planet.’  Eosta is koploper door een compleet nieuwe verlies- en winstrekening te produceren waarin we ook verantwoording afleggen over het gebruik van natuurlijk en sociaal kapitaal.

Maar hoe creëer je in die vermarkting nou financiële waarde voor de boer, zodat het niet van zijn spaarcenten hoeft te komen, en hij het gewoon in de markt terugkrijgt. Om te beginnen betaalt de markt een meerprijs voor bio. Aanvullend voeren we marketing campagnes voor gezondheid, biodiversiteit of zoals een tijdje terug voor bodemvruchtbaarheid. Dat genereert aanvullende meerwaarde in de markt waarmee we de ecosysteemdiensten van onze leveranciers kunnen belonen. Dat lukt je natuurlijk niet in je eentje. Onze Save Our Soils campagne en onze True Cost Accounting campagne zijn goede voorbeelden van nauwe samenwerking met onze ketenpartners en vele anderen waaronder VN partijen, NGO’s, onderzoekers, accountancies. Daaruit ontstonden slimme co-creaties die de aandacht hebben weten te trekken. Hierdoor hebben ook mensen als Julia Roberts, de Dalai Lama en Maxima zich achter ons geschaard.

Inmiddels is klimaatschade niet meer iets van alleen de toekomst. Ook vandaag de dag worden we er natuurlijk al volop mee geconfronteerd. Verwoestende bosbranden in Australië, opdrogende landbouwgronden in het Midden Oosten, Syrie, sub Sahara Afrika. Met alle migratiegevolgen van dien. De huidige vluchtelingenstroom is nog maar kinderspel vergeleken bij wat er nog gaat komen.

Behalve mangoclub zijn we ook laboratory of change

Tijd om netjes te gaan rekenen. Tijd voor laboratories of change die winst opnieuw gaan definieren, criteria voor een gelijker speelveld in de markt opstellen. Daar heb je het leiderschap van pioniers, koplopers, first movers voor nodig. Verandering zal altijd blijven uitgaan vanuit een trendsettende minderheid, al dan niet academisch geschoold. Noblesse oblige.. Mensen met een verantwoordelijkheidsbesef die proof of concept leveren zodat anderen het kunnen opschalen.

Dream dance deliver

Er zijn altijd wel obstakels; ‘ik zou wel willen, maar ‘de concurrent’, of ‘de overheid’, of ‘de Chinezen’… Het grootste obstakel zit in jezelf. Dream dance deliver is dus onze slogan. Wees eerlijk naar jezelf en de zaken waar je achter kunt staan, Dream. Ga op zoek naar lotsmaten die iets vergelijkbaars willen, Dance. En don’t knock on closed doors. Als die deur dicht blijft vooral gewoon doorgaan. Er gaat altijd ergens anders wel een deur open. Voordat je het weet zit je midden in een coalition of the willing die het verschil maakt, Deliver. Wat hielp bij de start van Eosta is een goede Amerikaanse eigenschap: start walking and then take it to the next level. Gewoon beginnen, niet teveel op voorhand willen uitdokteren. Gebruik de inspiratie van de reis. Voor in de verte vermoedde obstakels blijken vaak oplossingen te zijn die je pas ziet als je dichterbij komt. .

We leven in een tijd waarin het lijkt alsof prijs vaak de enige factor van belang is. We willen wel kwaliteit maar het mag vooral niet te duur zijn. Ik praat met Volkert Engelsman in een driedelig interview over het misverstand dat bestaat tussen prijs en kosten. En dit onderwerp is los te laten op elke bedrijfstak. In dit eerste deel vertelt deze energieke en inspirerende ondernemer hoe hij met zijn bedrijf de balans opnieuw heeft opgemaakt en daar buitengewoon veel succes mee heeft.

Door de eeuwen heen is de verlies- en winstrekening van elke organisatie een eenvoudige calculatie geweest. Het verschil tussen traditionele baten en kosten bepaalde de winst. Daar begint nu verandering in te komen. Door de werelden van hoofd en hart samen te brengen ontstaat een nieuwe winstdefinitie. De samenleving is toe aan transparantie met betrekking tot gezondheids-, ecologische en sociale kosten en baten. Ik sprak met de oprichter van Eosta.

Faust gaf de aftrap

Volkert Engelsman heet hij, biologisch groente- en fruitondernemer. Een bevlogen man die van jongs af aan al begreep dat vernieuwing vanuit een trendsettende minderheid komt. Tijdens zijn vormende jaren op de Vrije School in Duitsland was er niet alleen aandacht voor het hoofd maar vooral voor het hart. Daar maakte hij kennis met vrijwel alle filosofen inclusief die uit de klassieke oudheid. Op 16-jarige leeftijd was hij al bezig met het proces van hoe je kan worden wie je bent. ‘Het was meer een appél om na te denken over de zin van dingen. In die tijd zag ik de Faust van Goethe en dat was één groot inspiratiemoment.’ Volgens Engelsman meteen ook de eerste bouwsteen voor Eosta dat hij later zou starten.

Maatschappelijk idealisme ontmoet commercieel realisme

Een andere inspiratie is klassieke muziek; ‘een universele taal die helpt wat dichter bij je bron te komen.’ Toen overwoog hij cello te gaan studeren aan het conservatorium. Maar ook de economie trok.  Het was een keuze tussen het verdiepen in de sfeer van harmonie en het intensief kijken naar hoe de wereldhandel van vandaag er nou eigenlijk uitziet. Beiden trok hem erg maar het werd de economie. ‘De twee aandachtsvelden zie je terugkomen in de slogan van het bedrijf: ‘Where ecology meets economy’. Een metafoor voor waar maatschappelijk idealisme commercieel realisme ontmoet.

Zijn eerste baan was bij agro-chemische gigant Cargil in de VS. Meteen in het hart van de wereldeconomie aan het werk en ondergedompeld in een warm bad van ondernemerschap maakte hij kennis met ruim Amerikaans denken. Volledig vrijgelaten kon hij tegelijkertijd ook congressen organiseren over karma en reïncarnatie, leven na de dood, meditatie en euthanasie. Toch merkte hij dat er ondanks die vrijheid niet zo veel begrip in beide werelden was voor die andere wereld. ‘Bij Cargill zeiden ze soms, wat ben je toch voor vage dingen aan het doen. Ik dacht altijd wat merkwaardig dat mensen die werelden niet kunnen verenigen.’

De twee werelden verbinden

Engelsman herinnert zich de bijzondere gebeurtenissen die vanaf eind jaren tachtig plaats vonden. ‘In 1989 ging de hemel open. Het begon met het vallen van de muur, de protesten op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, Mandela kwam vrij,. Vaclav Havel werd president, Gorbachev sprak over glasnost, perestrojka en richtte samen met Al Gore Green Cross op. Als je even door je oogharen kijkt, dan was dát het moment waarop ik dacht: zo, het is tijd om die knop om te zetten en die twee werelden te verbinden.’

Het communisme mocht dan dood zijn, maar dat wilde nog niet zeggen dat het kapitalisme leefde. Engelsman legt uit dat zolang allerlei maatschappelijke schade wordt afgewenteld op toekomstige generaties en dat niet wordt verdisconteerd in ons bruto nationaal product we onszelf voor de gek aan het houden zijn.  Kortom er is een nieuwe economie nodig waarin de vervuiler betaalt en degene die maatschappelijke waarde creëert wordt beloond.

Zo ontstond ook het appél om opnieuw de verlies- en winstrekening te definiëren waarbij rekening wordt gehouden met de werkelijke productiekosten die niet meer op onze kinderen mogen worden afgewenteld. Dat begint nu gelukkig steeds meer te kantelen en vanuit het exclusieve domein van de groene beweging in te dalen in de financiële wereld.

Anoniem moet transparant worden

‘Als jij niet weet waar het product vandaan komt, laat staan wat de impact op de natuur en de mens is dan koop je dat makkelijker dan wanneer je denkt; wacht eens even…’ Anonimiteit vervangen door transparantie werd het uitgangspunt van de nieuwe onderneming. Engelsman spreekt bevlogen en ook nuchter over de verandering die hij met zijn internationale groente- en fruitgroothandel beoogt te creëren.

En dan gaat het om transparantie met betrekking tot de impact op gezondheid, de natuur en de sociale werkelijkheid. Deze drie vormen de kernwaarden van de onderneming. ‘Healthy, organic fair. Succes of winst is pas winst als ook gezondheid, de natuur en samenleving winnen.’ 

‘Op dit moment is dat niet zo. Degene die de kluit het meest belazert, die kan het rijkst worden. Hoe meer je kleuters in Azië uitbuit, al dan niet zichtbaar, en hoe meer je klimaat- en biodiversiteitsschade afwentelt op je kinderen, hoe rijker je zelf wordt.’ Dat uitgangspunt is nu aan het kantelen. Natuurlijk- en sociaal kapitaal beginnen schaars te worden en financiëel kapitaal lijkt steeds minder waard, want in overvloed beschikbaar. 

De vraag die Eosta ging stellen was of er duurzaamheid kan zijn zonder transparantie? Wat is duurzaam, wat is natuurlijk kapitaal, wat is sociaal kapitaal eigenlijk, wat is een eerlijk loon? Hoe bevorder je bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, waterbergend vermogen van de grond, hoe voorkom je dat broeikasgassen disproportioneel onze industrie of landbouw verlaten? Dat waren allemaal vragen waar Engelsman geen antwoord op had. Hij wist alleen wel; ‘laten we nou maar eens beginnen met meer transparantie in de keten waarbij ieder van elkaar weet wat de impact is op de samenleving. Dit inzicht heb ik ook te danken aan Cargill waar juist het omgekeerde gold: hoe anoniemer hoe makkelijker de business case. Wat niet weet wat niet deert.’

Werkelijke kosten van een hamburger

Als voorbeeld noemt Engelsman een alledaags en begrijpelijk product waar de consument geen idee over heeft. ‘Hoe kan het zijn dat de werkelijke kosten van een hamburger volgens experts €250 zijn terwijl hij €1,95 betaalt? En wie betaalt dat verschil? Op deze manier zagen we letterlijk aan de stoelpoten van onze eigen vitaliteit op de lange termijn. ‘Op de een of andere manier lijken we op een junkie die verslaafd is aan een korte termijn winstdefinitie zonder erg te hebben in de gevolgen voor de toekomst.’ Uit deze gedachte is de duurzaamheidsbloem ontstaan van Nature & More, een gevisualiseerd dashboard voor duurzaamheidsprestaties. Op basis hiervan worden de vier M’s op de keten losgelaten; Meten, Managen, verMarkten en Monetarisaren.

In het volgende deel vertelt Engelsman dat het blijven belazeren van de kluit geen lange termijn perspectief meer biedt. De vier M’s worden verder uitgewerkt. 

Teamspirit in een foto laten zien.

Linda vroeg of ik een groepsfoto wilde maken. Dat leek me heel mooi om te doen. Groepsfoto’s zijn één van de grootste uitdagingen in het vak. Teamgeest, vriendschap en professionaliteit in één beeld vangen. En zorgen dat iedereen er goed op staat. Ik waarschuwde vooraf dat het ‘wel even kon duren’. En dat het de moeite loont als we samen met geduld die compositie maken. Het team deed heel goed mee en de klant en ik zijn blij met het resultaat. Linda vertelt er nog iets meer over.

“Ik wilde graag een foto maken van mijn hele team. Deze wilde ik gebruiken voor een nieuwjaarsgroet aan onze leden. Omdat Michel bij ons sport en ik weet dat hij hele mooie foto’s maakt heb ik hem gevraagd dit te doen. 

Het was nog een heel werkje om iedereen op de juiste plek te krijgen. Michel houdt overal rekening mee, lengte, postuur, kleur haar, outfit, alles moest met elkaar matchen. We zijn bijna een uur bezig geweest om de opstelling helemaal naar zijn zin te maken. Dit was eigenlijk ook al heel leuk om te doen, de sfeer zat er namelijk direct goed in.
Ik ben heel erg tevreden met het resultaat.

Het is net een foto van een grote familie geworden. En dat is nou juist ook de bedoeling. Wij zijn een club waarbij kwaliteit, service en klantvriendelijkheid hoog in het vaandel staat. Mijn medewerkers maken daarin het verschil. Ik ben zo trots als een pauw op mijn team!”

— Linda van Paassen, eigenaar www.aerofit.nl

Voor The Optimist Magazine interviewde ik Ocean Ramsey. Haar missie en aanpak zijn een goed voorbeeld van hoe één persoon ergens voor kan gaan staan. En dan gewoon doet.

Maritiem biologe Ocean Ramsey doet niets liever dan zwemmen met waar bijna iedereen van huivert: haaien. Haar missie is de gehersenspoelde mensheid te laten inzien dat deze prehistorische dieren prachtig en onmisbaar zijn voor het maritieme ecosysteem. Ramsey reist de wereld over om haaien en andere zeedieren voor uitsterven te helpen behoeden. Haar partner Juan Oliphant is fotograaf van deze adembenemende foto’s.

‘Mensen hebben een totaal verkeerd beeldvan haaien’, vertelt de auteur van het net verschenen boek What you should know about sharks. ‘Jaarlijks worden er tussen vijf en tien mensen gedood door haaien, terwijl tientallen miljoenen veelal onbewust met ze zwemmen.’ Hoewel haaien roofdieren zijn zonder natuurlijke vijanden, zijn het van nature schuwe dieren. ‘Ik heb ze jarenlang bestudeerd dus ik zou liever angst plaats laten maken voor wetenschappelijke feiten. Als je haaien begrijpt dan zie je dat het niet de gevreesde mensenetende dieren zijn zoals de media ons willen doen geloven. Ze zijn veelal ongevaarlijk en gewoon nieuwsgierig. Mits je weet waar je op moet letten als je er één tegenkomt, hebben haaien namelijk veel meer te vrezen van ons dan andersom’.

Een levende haai blijkt gedurende zijn leven miljoenen dollars waard te zijn. Je kunt hem immers steeds weer opnieuw bekijken. Ze leveren zo oneindig veel meer op dan het eenmalige bedrag dat de visser ontvangt. Het opkomende eco-toerisme heeft een enorme impact; mensen beleven hoe haaien écht zijn. Met Oliphant richtte Ramsey One Ocean Conservation en Water Inspired op. Initiatieven gericht op bescherming, onderzoek en informeren van het publiek,  met als hoogtepunt: het zwemmen met haaien.

‘Ik of een door mij opgeleide bioloog snorkelen met groepjes van maximaal zes mensen en beleven haaien van heel dichtbij. Iedereen kan meedoen. Maar niet voordat ze uitgebreid zijn geïnformeerd over de biologie van haaien en hun specifieke gedrag. Ze leren over lichaamstaal en ik laat zien hoe hun eigen gedrag een rol speelt in het met respect zwemmen met haaien op de veiligste manier.

Ocean legt uit dat haaien gedrag laten zien waardoor we kunnen ‘lezen’ hoe ze zich voelen. Als haaien ons liever uit hun territorium willen, dan laten ze dat zien voordat het escaleert in een beet. U moet wel oplettend zijn en bewust van de soms subtiele signalen. De meeste haaiensoorten zijn heel intelligent en risicomijdend. Ze willen niet in een voor hen vervelende situatie verzeild raken dus proberen ze te waarschuwen met een bepaald zwempatroon en lichaamstaal. De onderwaterervaring wordt door deelnemers gewoonlijk beschreven als één van de mooiste van hun leven en ze kijken nooit meer op dezelfde manier naar haaien.

Dit project op Hawaii heeft een enorme en blijvende impact op het leven van talloze mensen wereldwijd. Respect voor haaien neemt heel snel toe. Ecotoerisme ondersteunt lokale gemeenschappen en laat politici zien dat bescherming van maritiem leven rendabel is. En dat er door een groeiend besef ook meer ogen zijn gericht op illegale stropers. | MICHEL PORRO

‘Mensen zijn veel meer verbonden met de oceanen dan ze beseffen en we zijn er voor ons eigen overleven sterk van afhankelijk. En de bescherming van de zeeën in het algemeen is noodzakelijk om de planeet gezond te houden.’ Een van de beste dingen die we volgens Ramsey kunnen doen is een bewuste consument zijn. Haaienvlees wordt vaak verkocht onder misleidende namen zoals ‘rock salmon’ of witvis. Ook is het vlees te vinden in dierenvoer en in cosmetica.

Een probleem van gigantische proporties is de toename van plastic in de oceanen. Met name het uit elkaar vallende plastic wordt door vissen en vogels gezien als eetbaar materiaal. De grotere,  aan de oppervlakte drijvende stukken plastic trekken ook haaien aan. En dit kan ook weer leiden tot ongewenste confrontaties tussen zwemmer en surfers. Ook hier kunnen mensen een bijdrage leveren door eenmalig gebruik van plastics te verminderen.

Ramsey en Oliphant zullen blijven onderzoeken, fotograferen en informeren. Ze geloven dat beelden zoals in deze reportage geografische en taalgrenzen overschrijden en één van de meest krachtige middelen zijn om grote aantallen mensen te bereiken. Iedereen kan een bijdrage leveren door initiatieven te ondersteunen. En door net als de haaienbeschermers hun stem te laten horen en unieke talenten in te zetten om bewustwording verder te vergroten.

Ocean Ramsey’s nieuwe boek

What you should know about sharks

Ocean Ramsey & Juan Oliphant

https://www.amazon.com/What-Should-Know-About-Sharks/dp/1088476988

Meer informatie: www.oneoceanconservation.com

Juan Oliphant: https://thesharkphotographer.com

“Elk doek is uniek en ik ben er soms 3 dagen mee bezig..”

De deur zwaait open en daar staat een vrolijk lachende vrouw in losse donkere kleding met verfvlekken. Dat moet Françoise zijn. Ik was afgereisd naar Soignies in het Waalse deel van Belgie zo’n 40 kilometer onder Brussel. Haar onthaal is uitermate hartelijk en we lopen naar het atelier op de bovenverdieping van een voormalige 19e eeuwse werkplaats. Ik kwam fotografie achtergronddoeken bekijken, en bleek al snel; bewonderen.

In de fotografie zijn alle details belangrijk. Voor een portret bijvoorbeeld moet je een idee hebben hoe je de persoon in beeld wil brengen. Met wat voor licht, in welke omgeving. En hoe wil je uiting geven aan het karakter? 

Een van de belangrijkste beeldbepalers is de omgeving. We kunnen ook een rol papier als achtergrond gebruiken. Dat geeft een rustig effect en alle kleuren zijn mogelijk. Ik heb recent het achtergronddoek herontdekt. In de jaren 90 gebruikte ik dit vrij veel, het was in de mode en alle klanten wilden dit. Later vond ik het wat kitsch worden en paste het niet meer toe.

Mede geïnspireerd door fotografen als Norman Jean Roy en Annie Leibovitz ben ik toch weer eens gaan kijken naar mooie doeken. De mooiste ambachtelijke handgemaakte achtergronddoeken komen van Oliphant uit New York. Ze zijn werkelijk prachtig. Omdat ik iets belangrijks als een achtergrond eerst wil zien voor ik het koop dan zou ik eerst naar New York moeten. Dat is niet naast de deur. Lichtinval, structuur en patroon zijn soms in het echt anders dan op internetplaatjes.

Recent heropende ik dus de jacht op mooie achtergronddoeken en kwam terecht bij de Belgische kunstenares. Hardy werkt op een manier die het dichtst komt bij de sublieme kwaliteit van Oliphant. Sterker nog; het is lastig de verschillen te zien. Ze had wat dingen voor me uitgezocht op basis van voorkeuren die ik had doorgegeven. Het probleem openbaarde zich al meteen; bijna alles is mooi.

Opgeleid als kunstenares studeerde ze schilderkunst, muziek, zang en later ontdekte ze de wereld van ambachtelijke restauratie van antieke meubels.  Haar man is fotograaf en samen hebben ze drie jaar geleden het idee opgevat en uitgewerkt om te gaan produceren waar een enorme behoefte aan is: ambachtelijke achtergronddoeken van superieure kwaliteit.

Mijn mond viel open toen ik zag dat waar ik naar op zoek was daar op de vloer lag. Vervolgens kocht vrijwel meteen zes doeken. Een investering waar ik enorm blij mee ben.

“Het is soms moeilijk om afscheid te nemen”.

Aan het eind van de dag klikte het zo goed dat we af hebben gesproken dat Nederlandse fotografen bij mij terecht kunnen voor alle informatie. In mijn studio heb ik altijd een aantal doeken liggen die bekeken kunnen worden. Ik vind het belangrijk dat Françoise’s werk bekend wordt bij een bredere groep fotografen. Ik ben dan ook heel graag haar ambassadeur. Ik had de hoop al opgegeven dat ik ooit nog met achtergronddoeken zou werken omdat ik ze simpelweg niet kon vinden.

Ik weet dat er meer fotografen en filmmakers zijn die hun repertoire een extra dimensie willen geven. Een selectie doeken kunnen in mijn studio aan de Schoolstraat 4 in Wassenaar op afspraak worden bekeken. Bel me op 06-15071517.

Geef je klant de laagste prijs en hij gaat de volgende keer naar iemand anders. Geef je klant een beleving en hij wordt je ambassadeur.

De meeste mensen zijn camera avers en zeggen niet graag op de foto te willen. Hoewel sommigen hun hele leven op sociale media plaatsen, is met een doel poseren voor een foto voor velen lastig. Hoe komt dit, is het erg en is er wat aan te doen?

‘Ik plak niet op fotopapier’ was een veelgehoord commentaar in de tijd dat we nog fotorolletjes hadden. Soms hoort de fotograaf; ‘ik ben niet fotogeniek’ of  ‘probeer er maar wat van te maken’. Hoewel grappend bedoeld schuilt er onzekerheid en soms een beetje angst in deze uitspraken. Mensen voelen zich regelmatig ongemakkelijk en op zich is dat begrijpelijk. We moeten aan zoveel eisen voldoen, ergens bij horen, niet voor gek lopen en vooral altijd onze beste kant laten zien. Wat is die beste kant nu eigenlijk? En hoe komt het dat we zo onzeker zijn geworden.

Onderzoek heeft laten zien dat we tegen de tijd dat we 18 jaar zijn tenminste 150.000 keer het woord NEE hebben gehoord. Of erger; de variant ‘dat kun je toch niet’. Familie, vrienden, klasgenoten en later collega’s hebben een grote invloed op het gevoel van eigenwaarde. En voor elke nee zijn minimaal tien ja’s nodig om het negatieve gevoel op te heffen. En mensen zijn nu eenmaal minder scheutig met bevestigen dan met afwijzen.

Wat erg helpt is de wetenschap dat in het algemeen mensen helemaal niet zo bezig zijn met anderen. Het lijkt alsof wij het middelpunt zijn van de wereld en dat we altijd de aandacht op onszelf vestigen. In feite is vrijwel iedereen alleen maar met zichzelf bezig. Kijk maar eens op een perron waar 50 mensen op de trein staan te wachten.

Als je dus voor een fotograaf staat om een portret te laten maken dan is dat iets wat je écht voor jezelf doet. Omdat je trots op jezelf bent en op dat moment maar één doel voor ogen hebt. Er is geen enkele reden om verlegen te zijn, of bang dat het niet mooi wordt. Je bent uniek en je hebt gekozen voor de portretsessie bij deze fotograaf. Zij of hij is een professional met maar één doel; in de korte tijd dat je samen bent op een prettige manier een hele mooie foto maken. Als je daarop de focus legt, dat je dat samen met de fotograaf doet, en vertrouwen hebt in het proces, dan help je elkaar. 

Dan hoef je ook niet meer te zeggen, of denken; ‘ik ben niet zo knap’ of ‘als dit maar goed gaat’. Meteen ook een mooie metafoor voor andere dingen in je leven die je misschien lastig vindt. Met een positiever zelfbeeld ben je meteen ook een inspiratie voor anderen. Maar vooral een gelukkiger mens.

Hans Andeweg

De aarde en het universum, hoe vat je dat in woord en beeld? De spreker doet dat door de juiste slide te kiezen die past bij zijn verhaal. En het juiste beeld versterkt de boodschap en dus de merkbelofte.

Ik ontmoette recent Hans Andeweg tijdens een forum georganiseerd door Optimist Magazine. Wat me aansprak is zijn krasse uitspraak dat aandacht en intentie voor een groot deel de creatieve bouwstenen zijn voor resultaat. Dat gedachten dus de werkelijkheid creëren. En dat er geen grenzen zijn en dat alles mogelijk is.

Ik heb zijn boek Scheppend Leven er even op nageslagen om hier wat meer van te snappen. Lees dat energie je aandacht volgt en dat alle kracht van binnenuit komt. Dit komt uit de Huna filosofie van de inheemse bevolking van Hawaï, een overgeleverde leefwijze met diepe inzichten.

Andeweg: ‘volgens Huna is het doel om een heel mens te worden. En dat we op weg zijn naar een bestemming, en dat voor velen deze levensweg onopgemerkt aan ons voorbij gaat. ‘Bewust worden leidt naar een hoger bewust zijn. De weg is het doel’

Ik ben het met Andeweg eens  of het nog maar de vraag is of we de Aarde verrijken met onze ‘handel en wandel’. Zijn wij wel bezig met  het ons steentje bijdragen, tijdens onze levensweg, aan de bewustwording van de planeet?

De foto waar Andeweg zo voor de Aarde staat heeft een paar weken op mijn netvlies gestaan. Alles wat wij als mens doen, en niet doen, heeft een invloed op de kwaliteit van het leven van elke individuele andere medebewoner van de Aarde. De Huna filosofie, vele honderden jaren oud, is bevestigd door de modernste ontdekkingen op het gebied van de kwantummechanica.

Alles en iedereen is aan elkaar verbonden. We hebben dus de kans om tijdens onze reis hierover bewust te worden en waarde te creëren. Brengen in plaats van halen, delen in plaats van nemen. De enige manier om de kans op een duurzame toekomst te vergroten. De Aarde overleeft het wel, de mens moet alleen wakker worden. Volgens Andeweg is het universum vrijgevig en grootmoedig. Maar er is nog wel een weg te gaan. 

Andeweg alsmede een aantal andere inspirerende sprekers zijn te lezen in de komende editie van Optimist Magazine. Foto: ©michel porro

Marktleiders kunnen hun positie verder versterken door vernieuwend en maatschappelijk verantwoord voorbeeldgedrag te laten zien.

Een leider staat aan de top omdat deze een unieke dienst of product verkoopt en/of een uitstekende service verleent. Zolang het goed gaat lijkt het bedrijf zich geen zorgen hoeft te maken. En in principe dus ook geen vernieuwend of baanbrekend gedrag hoeft te vertonen. Was was Toyota zonder Leonardo geweest?

Leonardo di Caprio’s Prius

Mensen zijn geneigd om een ander te volgen, zeker als deze succesvol of bekend is. Dit zit in onze genen. Toen Leonardo di Caprio een Toyota Prius ging rijden schoten de verkopen omhoog. Het heeft zeker geholpen met de acceptatie van groen rijden, ook al was de auto duurder en was het volgens velen geen design wonder.

Reputatie en vertrouwen

Een ogenschijnlijk zinloze of bedrijfsmatig onverstandige ‘groene’ investering kan dus per saldo heel veel meer opleveren dan de netto kosten. De wereld zit zeker nu te wachten op organisaties die het initiatief nemen. Mensen willen graag bij de hand genomen worden en kijken naar hun leiders. Organisaties worden beloond doordat hun gedrag wordt gekopieerd door hun volgers en klanten, terwijl reputatie en vertrouwen groeien.